Tóm tắt lịch sử việt nam qua các thời kỳ, tóm lược lịch sử việt nam qua các thời đại

-

*

Dân tộc Việt Nam luôn luôn tự hào về lịch sử dân tộc hơn 4000 năm dựng nước với giữ nước của dân tộc. Tuy nhiên, rứa hệ trẻ ngày nay phần đông đều hời hợt về lịch sử vẻ vang của chủ yếu mình. Điển hình là trong kỳ thi tuyển sinh đh 2011, tất cả đến hàng ngàn bài thi lịch sử hào hùng bị điểm 0. Đây là tín hiệu báo động cho ngành giáo dục nói phổ biến và câu hỏi dạy cùng học môn học tập này nói riêng. Chúng ta trẻ ngày nay hầu như đều bị ảnh hưởng bởi “làn sóng du nhập văn hóa” ít nhiều nhất là từ Trung Quốc. Điều này không phải là điều xấu, tuy vậy một người việt nam biết rành về lịch sử Trung Quốc hơn lịch sử dân tộc Việt nam giới là vấn đề cần được xem xét và bốn duy một biện pháp nghiêm túc. Để tiện đến việc tìm hiểu và tra cứu, tôi xin phép vắn tắt về lịch sử Việt nam qua bài viết Tóm lược lịch sử vẻ vang Việt nam qua các thời đại.

Bạn đang xem: Tóm tắt lịch sử việt nam qua các thời kỳ

Thời chi phí sử

Thời đồ dùng đá cũ : con bạn đã sống từ hàng trăm ngàn thời gian trước ở lãnh thổ vn với các di tích của nền văn hóa Sơn Vi.

Thời đồ gia dụng đá mới : khoảng tầm từ 5700-15000 năm trước, vượt trội với nền văn hóa chủ quyền và Bắc đánh với nền tao nhã lúa nước.

Thời trang bị đồng-đá : khoảng tầm 3500-4000 năm trước, tiêu biểu với nền văn hóa Phùng Nguyên.

Thời trang bị đồng : từ thời điểm cách đó khoảng 3000 năm trước, tiêu biểu vượt trội với nền văn hóa truyền thống Đồng Đậu, văn hóa Gò Mun.

Thời đồ dùng sắt : khoảng chừng 1200 TCN, tiêu biểu với nền văn hóa Đông Sơn, Sa Huỳnh, Óc Eo.

Thời Hồng Bàng (2879 TCN – 208 TCN)

Nước Xích Quỷ : rất có thể coi đấy là một công ty nước “liên bang” lỏng lẻo của các bộ tộc người việt cổ, sinh sống sinh hoạt vùng Lĩnh Nam. Tương truyền Đế Minh là cháu 3 đời của Viêm đế (tức Thần Nông) trong khi đi xuống phía dưới Nam sẽ kết hôn với cùng một vị tiên cô bé và sinh được một tín đồ con tên là Lục Tộc. Đế Minh phong cho con trưởng là Đế Nghi làm cho vua phương Bắc, phong cho bé thứ là Lục Tộc làm cho vua phương Nam đem hiệu là ghê Dương Vương, tên nước là Xích Quỷ. Vậy nên Kinh Dương Vương đó là thủy tổ của dân tộc bản địa Việt. Gớm Dương vương vãi lấy phụ nữ vua Động Đình hồ là Long cô bé và sinh được một người đàn ông tên là Sùng Lãm. Sau kinh Dương vương vãi truyền ngôi lại mang lại Sùng Lãm, có nghĩa là Lạc Long Quân. Sau Lạc Long Quân rước một vị tiên cô bé đẻ ra quấn trăm trứng nở trăm con. Đây chính là tổ tiên của người Bách Việt.

Nhà nước Văn Lang : sau thời kỳ “liên bang” rã rã, khoảng thế kỷ 7 TCN, những người Lạc Việt sống ở miền bắc bộ Việt phái nam bi giờ đồng hồ đã xây dựng nhà nước đến riêng mình. Đó là bên nước Văn Lang do những vua Hùng trị vì đóng đô trên Phong Châu (Phú thọ ngày nay).

Nhà Thục (257 TCN – 208 TCN) : khoảng chừng thế kỷ sản phẩm 3 TCN, Thục Phán là thủ lĩnh của cục tộc Âu Lạc đã thuộc vua Hùng lắp thêm 18 hòa hợp lực vượt qua quân team xâm lược ở trong phòng Tần. Vua Hùng đã nhường ngôi mang lại Thục Phán, sáp nhập lãnh thổ hai nước Âu Việt và Lạc Việt thành Âu Lạc. Thục Phán lên ngôi vua đem hiệu là An Dương Vương, lập nên nhà Thục, đóng đô làm việc Cổ Loa.

Thời Bắc ở trong lần I (208 TCN – 39)

Nhà Triệu (208 TCN – 111 TCN) : Triệu Đà là quan tiền uý quận phái nam Hải (nay là Quảng Đông) nhân thời gian nhà Tần suy nhược đã cat cứ quận phái mạnh Hải kế tiếp đem quân đi làng tính những lãnh thổ của Âu Lạc, Mân Việt với quận Quế Lâm thành lập và hoạt động nhà Triệu, đặt tên nước là nam giới Việt, kinh đô là Phiên Ngưng, xưng ngang hàng với bên Hán bên Trung Quốc. Song vua nước ngoài tộc tuy nhiên Triệu Đà vẫn đứng về phía dân tộc Việt trong trận chiến chống lại bên Hán.

Thuộc Hán (111 TCN – 39) : năm 111TCN, Hán Vũ Đế đã điều hơn 10 vạn quân đi làng tính nước nam giới Việt. Bọn quan lại công ty Triệu đã quỳ gối xin hàng cùng Nam Việt đã biết thành sát nhập vào lãnh thổ ở trong nhà Hán. đơn vị Hán đã phân tách Nam Việt thành 9 quận bao hàm Đạm Nhĩ, Chu Nhai (đảo Hải Nam, trung quốc ngày nay), nam giới Hải, hòa hợp Phố, Uất Lâm, yêu thương Ngô(đều nằm trong Quảng Đông, Quảng Tây, trung quốc ngày nay), Giao Chỉ (Bắc Bộ, vn ngày nay), Cửu Chân (Thanh Hóa-Nghệ Tĩnh, vn ngày nay), Nhật phái mạnh (Quảng Bình-Quảng Nam, nước ta ngày nay). Chúng đã thống trị dân ta bởi một chế độ tàn bạo cùng khắc nghiệt.

Trưng bạn nữ Vương (40 – 43)

Đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu vượt trội trong thời kỳ này đằng sau sự lãnh đạo của hai chị em Trưng Trắc và Trưng Nhị. Trong khoảng 3 năm sau sự lãnh đạo của 2 bà, quân ta vẫn đánh thu được 65 thành trì ở các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam, đúng theo Phố. Tiếp nối nhà Hán đã sai tướng mạo Mã Viện sang đàn áp cuộc khởi nghĩa. Bởi bị cô lập và quân nhóm còn nguyên sơ chưa hoàn thiện nên 2 bà dường như không chống cự nổi quân của Mã Viện cùng đã tuẫn tiết tại sông Hát để giữ vẹn khí tiết.

Thời kỳ Bắc trực thuộc lần II (43 – 543)

Trải qua các triều đại như Đông Hán, Đông Ngô, Tấn, lưu Tống, phái nam Tề, Lương. Tiêu biểu vượt trội trong thời kỳ này còn có cuộc khởi nghĩa của bà Triệu năm 248 cản lại Đông Ngô, cuộc khởi nghĩa của anh em Lý trường Nhân – Lý Thúc Hiến từ 468 đến 485 chống lại nhà giữ Tống, phái nam Tề.

Nhà chi phí Lý (544-602)

Năm 542 Lý bí khởi nghĩa đánh bại nhà Lương.

Lý nam giới Đế (544-548) : sau 3 lần đánh bại được quân của phòng Lương đến ngày xuân 544, Lý túng bấn xưng đế tức Lý nam Đế, viết tên nước là Vạn Xuân.

Triệu Việt vương (548-571) : năm 545 đơn vị Lương lại cử quân sang tiến công nước Vạn Xuân, Lý phái nam Đế liên tiếp thua trận cần đã rút về động tạ thế Lão với trao binh quyền cho Triệu quang quẻ Phục. Năm 548, ông bị bệnh nặng và mất, Triệu quang đãng Phục lên nuốm lấy hiệu Triệu Việt Vương, thường xuyên lãnh đạo dân chúng đấu tranh chống lại nhà Lương. Cuối năm 550 Triệu quang quẻ Phục vượt mặt quân bên Lương, phục sinh nước Vạn Xuân.

Lý Phật Tử (571-602) : năm 546 lúc Lý nam giới Đế thua thảm trận và cần rút quân về động mệnh chung Lão, anh trai của Lý phái mạnh Đế là Lý Thiên Bảo thuộc vị tướng mạo Lý Phật Tử sở hữu 3 vạn quân ra đánh Đức Châu (Nghệ An) nhưng bị quân bên Lương đánh bại nên phải thu thập tàn quân chạy lịch sự đất tín đồ Di Lạo ở Ai Lao xây cất thành trì để ở. Tại phía trên Lý Thiên Bảo từ xưng là Đào Lang Vương, đánh tên nước là Dã Năng. Năm 555 Đào Lang vương mất, mọi người tôn Lý Phật Tử lên thay. Năm 557, Lý Phật Tử kéo quân về Vạn Xuân gây chiến cùng với Triệu quang đãng Phục. Năm 571, Lý Phật Tử đã vượt qua Triệu quang Phục, từ xưng là nam Đế (nên sử sách call là Hậu Lý nam Đế).

Thời kỳ Bắc thuộc lần III (602 – 905)

Năm 581 ở trung quốc nhà Tùy thành lập. Năm 602, vua Tùy lấy quân tấn công nước ta. Lý Phật Tử xin hàng, nước ta lại rơi đúng tay ngoại quốc phương Bắc lần nữa. Sau đó nhà Đường lên ráng nhà Tùy cai trị nước ta.

Mai Hắc Đế (713-722) : Năm 713, Mai Thúc Loan chỉ huy nghĩa quân khởi nghĩa nghỉ ngơi Hoan Châu cản lại ách đô hộ công ty Đường và giành được chiến thắng lợi. Ông lên ngôi vua, xưng là Mai Hắc Đế. Năm 722, đơn vị Đường không nên 10 vạn quân sang đánh nước ta. Sau rất nhiều trận đánh khốc liệt, Mai Hắc Đế thất trận, ông rút quân vào rừng lâm bệnh trở nặng rồi mất. Tương truyền nam nhi thứ 3 của ông là Mai Thúc Huy lên rứa lấy hiệu là Mai thiếu Đế và tiếp tục chống trả quân đơn vị Đường đến năm 723 thì chảy rã. Nước ta là rơi trúng tay đơn vị Đường.

Trong thời kỳ này có nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân, tiêu biểu vượt trội : khởi nghĩa Phùng Hưng (766-791), khởi nghĩa Dương Thanh (819-820).

Thời kỳ hòa bình tự nhà (905 – 938)

Khúc vượt Dụ (905-907) : năm 905 Khúc thừa Dụ khởi nghĩa giành thiết yếu quyền, từ xưng là tiết Độ Sứ. Bên Đường không thể cách làm sao khác nên công thừa nhận quyền tự chủ của bạn Việt.

Khúc Hạo (907-917) : năm 907 Khúc thừa Dụ qua đời, bé là Khúc Hạo lên thay.

Khúc vượt Mỹ (917-930) : năm 917 Khúc quá Mỹ là con của Khúc Hạo lên thay cha giữ chức huyết Độ Sứ. Vào thời hạn này, chính quyền phương Bắc đang cực kỳ hỗn loàn hình thành yêu cầu cục diện Ngũ Đại Thập Quốc. Năm 930 quân nam giới Hán lấy quân sang đánh nước ta, Khúc thừa Mỹ phản kháng không nổi mức độ địch, bị bắt và giải về Phiên Ngưng.

Dương Đình Nghệ (931-938) : năm 931 Dương Đình Nghệ, là tướng mạo cũ của của Khúc Hạo, đã lấn chiếm Giao Châu cùng đánh tan quân tiếp viện của nam giới Hán giành lại chủ yếu quyền. Sau khi dẹp xong giặc, ông từ xưng máu Độ Sứ thường xuyên xây dựng nền tự chủ của nước ta.

Nhà Ngô (939 – 965)

Ngô vương (939-944) : năm 938 Dương Đình Nghệ bị Kiều Công Tiễn giết chết để đoạt bao gồm quyền. Bé rể của Dương Đình Nghệ là Ngô Quyền cất binh trừng phạt. Kiều Công Tiễn vứt chạy sang mong cứu với nam giới Hán. Năm 938, phái nam Hán kéo quân sang trọng nước ta. Dịp này, Ngô Quyền sẽ diệt được Kiều Công Tiễn và bố trí trận địa ngóng sẵn. Lúc quân phái mạnh Hán đến cửa sông Bạch Đằng đã biết thành quân ta đánh đến tan tác yêu cầu tháo chạy về nước. Năm 939, Ngô Quyền xưng vương.

Dương Bình vương vãi (944-950) : năm 944 Ngô Quyền mất ủy thác bé trưởng là Ngô Xương Ngập đến em bà xã là Dương Tam Kha. Kha chiếm ngôi Ngập cùng xưng là Dương Bình Vương. Dương Tam Kha nhận đàn ông thứ của Ngô Quyền là Ngô Xương Văn làm bé nuôi với dự định truyền trả lại ngôi vương mang lại nhà chúng ta Ngô.

Hậu Ngô vương (944-965) : năm 950 Dương Tam Kha phái Ngô Xương Văn đi tấn công phản loạn làm việc Thái Bình. Xương Văn mang quân tiến công úp quay lại Dương Tam Kha giành lại chủ yếu quyền mặc dù ông không giết thịt Dương Tam Kha mà chỉ giáng xuống làm cho Chương Dương Công. Ông trường đoản cú xưng nam giới Tấn vương vãi và đến đón anh trai mình là Ngô Xương Ngập về. Xương Ngập là fan ti tiện sau khoản thời gian trở về cậy mình là đích trưởng cũng tự xưng là Thiên Sách Vương. Bấy giờ non sông có 2 vua thuộc trị vì. Xương Ngập chăm quyền, không cho Xương Văn tham gia chính sự và gồm ý định trừ khử Xương Văn nhưng việc chưa thành thì cho tới năm 954 Xương Ngập bệnh nặng và mất. Năm 965, khi sở hữu quân đi dẹp loạn ngơi nghỉ Thái Bình, Xương Văn bị trúng nỏ tử trận. Bé của Xương Ngập là Ngô Xương Xí lên cụ nhưng quyền lực yếu kém.Đất nước hiện nay hình thành 12 sứ quân.

Nhà Đinh (968 – 980)

Đinh Tiên Hoàng (968-979) : năm 968 Vạn thắng Vương Đinh cỗ Lĩnh dẹp hoàn thành loạn 12 sứ quân. Ông xưng đế tức Đinh Tiên Hoàng, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, đóng góp đô ở Hoa Lư.

Đinh truất phế Đế (979-980) : năm 979 Đinh Tiên Hoàng và đàn ông trưởng của bản thân mình là Đinh Liễn bị ám hại. Nam nhi thứ là Đinh Toàn lên thay, tức Đinh phế truất Đế. Lúc đó Đinh Toàn mới chỉ được 6 tuổi đề nghị mọi quyền bính đều tập trung vào tay nhiếp chính là Thập đạo tướng mạo quân Lê Hoàn.

Nhà chi phí Lê (980 – 1009)

Lê Đại Hành (980-1005) : bấy giờ nhà Tống hay tin Đinh Tiên Hoàng đã bỏ xác nên đã cử quân thanh lịch xâm lược nước ta. Với sự hậu thuẫn của Thái hậu Dương Vân Nga, triều thần sẽ tôn Lê trả lên ngôi, tức là Đại Hành Hoàng đế. Với khả năng của mình, ông đã chỉ đạo quân đội đánh tan quân xâm lược công ty Tống. Ông là người có công lớn trong bài toán “Kháng Tống, Bình Chiêm” để giữ yên bờ cõi.

Lê Trung Tông (1005) : sau thời điểm Lê Đại Hành băng hà, các con tranh nhau nhau ngôi vị dẫn mang lại cốt nhục tương tàn. Lê Long Việt sau khoản thời gian đánh xua đuổi được Long Ngân, đang lên ngôi hoàng đế, tức Lê Trung Tông. Nhưng lại chỉ 3 ngày sau, em của ông là Lê Long Đĩnh sai bạn ám sát.

Lê Ngọa Triều (1005-1009) : sau khi giết anh mình là Lê Long Việt. Lê Long Đĩnh lên ngôi, tức Lê Ngọa Triều. Ông được sử sách ghi nhấn là người dâm đãng, hung tàn và độc ác. Do ăn chơi trác táng, Long Đĩnh đã bệnh nguy kịch và mất năm 1009 kết thúc triều đại chi phí Lê.

Nhà Lý (1009 – 1225)

Lý Thái Tổ (1009-1028) : năm 1009 Lê Long Đĩnh chết, dưới sự hậu thuẫn của quan bỏ ra hậu là Đào Cam Mộc và sư Vạn Hạnh, quần thần đang tôn quan liêu Tả thân vệ điện tiền chỉ đạo sứ Lý Công Uẩn lên ngôi hoàng đế, tức Lý Thái Tổ. Ông đến dời đô về Thăng Long và đặt niên hiệu là Thuận Thiên.

Lý Thái Tông (1028-1054) : năm 1028 Lý Thái Tổ băng hà, hoàng thái tử Lý Phật Mã đằng sau sự phò trợ của Vũ vệ tướng quân Lê Phụng Hiểu vẫn dẹp được loạn Tam vương với lên ngôi Hoàng đế, tức Lý Thái Tông. Ông là vị vua khả năng và nhân từ, bao gồm công lao không hề nhỏ trong việc đánh Chiêm Thành rồi tiến công Ai Lao mở mang cương vực xuống phiá Nam.

Lý Thánh Tông (1054-1072) : năm 1054 Lý Thái Tông băng hà, thái tử Lý Nhật Tôn kế ngôi hoàng đế, tức Lý Thánh Tông. Ông là vị vua tài cha xuất chúng, lại sở hữu lòng nhân từ độ lượng. Bên phía trong ông ổn định tình hình, bên ngoài ông chú trọng mở mang bờ cõi. Ông tất cả công lao to béo trong việc “phá Tống, bình Chiêm”.

Lý Nhân Tông (1072-1127) : năm 1072 Lý Thái Tông băng hà. Hoàng thái tử Lý Càn Đức đăng quang khi new 7 tuổi, tức Lý Nhân Tông. Ông được coi là một vị minh chủ của vương vãi triều Lý. Nhờ vào sự hỗ trợ của Thái Phi Ỷ Lan có tác dụng Nhiếp chính, cùng với sự phò tá của Thái sư Lý Đạo Thành cùng Phụ quốc Thái úy Lý hay Kiệt, cơ mà nước Đại Việt đang trở thành một đế chế hùng mạnh với gấp đôi đánh chảy quân Tống xâm lược, tổ quốc phát triển đến hơn cả cực thịnh. Ông cũng được coi là người để nền móng mang lại giáo dục đh ở nước ta.

Lý Thần Tông (1127-1137) : năm 1127 Lý Nhân Tông băng hà, con là thái tử Lý Dương Hoán nối ngôi, tức Lý Thần Tông. Trong thời gian trị bởi vì ông sẽ đánh Chân Lạp với Chiêm Thành buộc 2 nước này đề nghị đến tiến cống. Ông cũng là vị vua nối liền với giai thoại trần thế “Vua hóa hổ”. Tương truyền, ông là hậu thân của thiền sư tự Đạo Hạnh. Khi vua Lý Nhân Tông không tồn tại con để nối ngôi thì sư trường đoản cú Đạo Hạnh sau khi chết sẽ đầu thai làm bé của Sùng hiền lành Hầu là em trai vua Nhân Tông, tức Lý Dương Hoán. Do lúc sinh tiền sư từ bỏ Đạo Hạnh là tín đồ đắc đạo, biết được ác nghiệp của chính mình là sẽ bị hóa thành hổ nên trước khi đầu thai ông sẽ nhờ người chúng ta đồng tu của bản thân mình là công ty sư Nguyễn Minh không hỗ trợ đỡ. Về sau chính sư Nguyễn Minh ko đã chữa trị tình trạng bệnh “hoá hổ” của vua Thần Tông vậy.

Lý Anh Tông (1138-1175) : năm 1138, vua Lý Thần Tông băng hà, con thứ hai là thái tử Lý Thiên Tộ kế vị, tức Lý Anh Tông. Bởi vì vua đăng vương còn nhỏ nên bị Thái úy nhiếp chính Đỗ Anh Vũ nỗ lực hết quyền hành, bà mẹ ông là bà Lê Thị Lại tư thông với Vũ. Năm 1158 Đỗ Anh Vũ chết, vua Anh Tông từ bây giờ mới trọng các hiền thần như sơn Hiến Thành, Hoàng Nghĩa Hiền, Lý Công Tín. Các hiền thần này đã hỗ trợ vua đánh Đông, dẹp Bắc giữ lại yên lãnh thổ và sự thịnh vượng của những đời vua trước.

Lý Cao Tông (1175-1210) : năm 1175, vua Lý Anh Tông băng hà, con thứ 2 là hoàng thái tử Lý Long Cán được sự phò trợ của Phụ chính Tô Hiến Thành đăng quang kế vị, tức Lý Cao Tông. Vua là người bên phía trong thì ham thích tửu sắc, nạp năng lượng chơi, săn bắn bên phía ngoài thì ưa thích tiền của, xây cung điện. Sau khoản thời gian Tô Hiến Thành mất, chính vì sự rối ren, giặc giã nổi dậy khắp nơi, lòng dân oán thán, nước ngoài xâm rình rập.

Lý Huệ Tông (1210-1224) : năm 1210 Lý Cao Tông mất, con là thái tử Lý Sảm lên ngôi, tức Lý Huệ Tông. Lý Huệ Tông lên ngôi trong những lúc tình hình tổ quốc rối ren do cha là Cao Tông gây ra. Ông phải phụ thuộc thế lực họ trần để kéo dài ngôi vua của mình. Bây giờ thế lực họ è cổ đang rất lớn mạnh. Nai lưng Thị Dung có tác dụng hoàng hậu, anh là è cổ Tự Khánh có tác dụng Phụ thiết yếu Thái uý, trằn Thừa có tác dụng Nội thị phán thủ. Bề ngoài Huệ Tông sử dụng họ Trần tuy nhiên thật chất phía bên trong ông đã nhận thức thấy được cái họa quyền thần và luôn tìm cách để tiêu diệt. Nhưng bởi vì kém tài yêu cầu ông đành “lực bất tòng tâm” chú ý quyền thần ngang ngược. Ông uất hận mang lại độ phân phát cuồng.

Nhà nai lưng (1225 – 1400)

Trần Thái Tông (1225-1258) : hôm nay do công ty Lý suy yếu, quyền hành triệu tập trong tay chúng ta Trần. Chính vì sự đạo diễn của nai lưng Thủ Độ đã gửi Trần Cảnh lên ngôi hoàng đế xuất hiện triều đại công ty Trần. Trong khi tại vị, ông đã chỉ huy nhân dân ngăn chặn lại cuộc xâm lấn lần lần đầu của quân Nguyên Mông.

Trần Thánh Tông (1258-1278) : năm 1258 vua Thái Tông nhịn nhường ngôi lại cho con mình là trằn Hoảng, tức è cổ Thánh Tông, để đổi thay Thái Thượng hoàng. Ông là vị vua nhân hậu, hòa ái. Ông đã cùng rất Trần Nhân Tông gấp đôi đánh tan quân Nguyên Mông xâm chiếm trong thời hạn làm Thái Thượng hoàng.

Trần Nhân Tông (1278-1293) : năm 1278 vua Thánh Tông dường ngôi lại cho con trai là nai lưng Khâm, tức trần Nhân Tông, còn bản thân thì lui về làm cho Thái Thượng hoàng và nghiên cứu Phật pháp. Ông là vị vua thông minh, quyết đoán. Ông đã thuộc với phụ vương mình là thái thượng hoàng Thánh Tông gấp đôi đánh tung giặc Nguyên Mông. Ông cũng từng thân chinh đem quân đi đánh giặc Ai Lao quấy nhiễu. Sau khi nhường ngôi đến con, ông trở thành Thái Thượng hoàng, chăm bẵm nghiên cứu giúp Phật pháp. Kế tiếp ông xuất gia tu hành và vươn lên là tổ sư đầu tiên của thiền phái Trúc Lâm yên ổn Tử.

Trần Anh Tông (1293-1314) : năm 1293 sau thời điểm đánh tan được quân xâm lấn Nguyên Mông, vua Nhân Tông về có tác dụng Thái Thượng Hoàng nhường ngôi cho nhỏ mình là trần Thuyên, tức nai lưng Anh Tông. Ông cũng chính là vị vua đức độ, anh minh. Đất nước giờ đây vua thánh thiện tôi trung nên tiếp tục phát triển thịnh vượng.

Trần Minh Tông (1314-1329) : năm 1314, vua Anh Tông dường ngôi hoàng đế lại cho đàn ông của bản thân là trằn Mạnh, tức è Minh Tông, lui về có tác dụng Thái thượng hoàng. Ông liên tục truyền thống của những tiên đế, quý trọng kẻ sĩ bắt buộc đất nước có rất nhiều hiền tài góp sức.

Trần Hiến Tông (1329-1341) : năm 1329 nai lưng Minh Tông lui về làm cho Thái Thượng hoàng, nhịn nhường ngôi cho con trai thứ là trần Vượng, tức è Hiến Tông. Ông được xem là vị vua “lấy vì” bởi vì thực quyền đều bởi Thái Thượng hoàng Minh Tông cầm giữ.

Trần Dụ Tông (1341-1369) : năm 1341, vua Hiến Tông mất mà không tồn tại con nối dõi yêu cầu Thái Thượng Hoàng Minh Tông vẫn lập nhỏ thứ 10 của mình, em của Hiến Tông là trần Hạo có tác dụng vua, tức trằn Dụ Tông. Vị được Thái Thượng Hoàng âu yếm mọi việc từ trong ra ngoài nên vua Dụ Tông chỉ biết ham nghịch hưởng lạc. Năm 1357 Thượng hoàng Minh Tông mất, đất nước bắt đầu rói ren, gian thần hoành hành.

Trần Nghệ Tông (1370-1372) : năm 1369 Dụ Tông mất, do không tồn tại con cần vua lập Nhật Lễ làm vua. Nhật Lễ là bạn dị tộc vốn không sở hữu họ Trần, là con riêng của bà xã Trần Nguyên Dục – một fan anh của Dụ Tông. Nhật Lễ nhát tài, yếu đức lại có ý định lật qua họ tộc của bản thân là Dương nên khiến cho quần thần khôn cùng bất bình. Trần tủ là anh của Dụ Tông đã hợp mưu truất phế thuất Nhật Lễ bỏ lên ngôi hoàng đế, tức trần Nghệ Tông. Vua cung kính, kiêm ước thì gồm thừa mà lại quyết đoán, cưng cửng nghị thì ko đủ buộc phải nạn phía bên trong đã được dẹp yên dẫu vậy giặc phía bên ngoài thì giặc Chiêm Thành hoành hành ngang ngược.

Trần Duệ Tông (1372-1377) : năm 1372, Nghệ Tông nhịn nhường ngôi lại mang đến em là è cổ Kính, tức Duệ Tông, rồi lui về có tác dụng Thái Thượng hoàng. Duệ Tông là người tài năng nhưng cá tính tự phụ. Trong thời hạn này giặc Chiêm Thành vẫn hay xâm lấn,cướp phá sinh hoạt biên cương.

Trần phế Đế (1377-1388) : năm 1377 vua Duệ Tông thân hành dẫn 12 vạn quân tiến công nước Chiêm Thành. Do khinh thường quân thù nên vua đã rơi vào tình thế bẫy phục kích nhưng mà tử trận. Thái thượng hoàng Nghệ Tông yêu quý tiếc bắt buộc lập è cổ Hiện là con vua Duệ Tông làm cho hoàng đế, tức nai lưng Phế Đế. Bây giờ bên trong gia thế của chúng ta Hồ đang rất lớn mạnh, phía bên ngoài phía Nam tất cả giặc Chiêm Thành, phía Bắc gồm giặc nhà Minh.

Trần Thuận Tông (1388-1398) : vày Phế Đế biết được dã vai trung phong của hồ nước Quý Ly nên lặng lẽ tìm bí quyết trừ khử. Quý Ly hiểu rằng bèn xui với Thượng hoàng Nghệ Tông. Nghệ Tông nghe lời phế vứt Phế Đế rồi đưa nhỏ út của chính bản thân mình là nai lưng Ngung lên ngôi, tức è cổ Thuận Tông. Thuận Tông tuổi bé dại nhu nhược đề xuất mọi quyền hành đều triệu tập vào tay hồ Quý Ly. Sau thời điểm giết được vua Chiêm Thành là Chế Bồng Nga thì mặt trận phía phái nam xem như tạm ổn tuy thế nội loạn bên trong xem ra ngày càng hỗn loạn.

Trần thiếu hụt Đế (1398-1400) : năm 1398 hồ nước Quý Ly ép vua Thuận Tông nhịn nhường ngôi lại đến con nhỏ dại mới được 2 tuổi là nai lưng An, tức thiếu thốn Đế. Bọn họ Hồ còn nghiền Thuận Tông đi tu và đã cho người theo để ám sát. Thiếu Đế tuổi còn quá nhỏ tuổi nên bọn họ Hồ từ kia tung hoàng trong triều đình. Thiếu thốn Đế sống ngôi được một năm thì bị ông ngoại là hồ nước Quý Ly giật ngôi, ngừng 175 năm cai trị của phòng Trần.

Nhà hồ nước (1400 – 1407)

Hồ Quý Ly (1400-1401) : năm 1400, hồ Quý Ly cướp ngôi cháu ngoại của chính mình là è cổ Thiếu Đế, lập yêu cầu nhà Hồ viết tên nước là Đại Ngu.

Hồ Hán thương (1401-1407) : năm 1401 hồ nước Quý Ly nhường nhịn ngôi cho nhỏ là hồ Hán yêu mến rồi lui về có tác dụng Thái Thượng hoàng. Năm 1406 công ty Minh rước cớ “phò Trần khử Hồ” vẫn đem quân sang tiến công nước Đại Ngu. Phụ thân con chúng ta Hồ kháng không nổi sức địch. Năm 1407 thân phụ con hồ Quý Ly bị tóm gọn và giết thịt chết.

Nhà Hậu trằn (1407 – 1409)

Giản Định Đế (1407 – 1409) : năm 1407, sau khi quân Minh sẽ đánh chiếm được nước Đại Ngu ở trong nhà Hồ thì trần Ngỗ là đàn ông của vua Nghệ Tông vứt trốn mang lại Mô Độ, ngôi trường Yên. Tại trên đây ông xưng vua, tức Giản Định Đế, và chỉ đạo quân đội xâm chiếm lại khu đất đai từ tay đơn vị Minh, khôi phục lại triều đại đơn vị Trần.

Trùng quang quẻ Đế (1409 – 1413) : năm 1409 nội cỗ nhà Trần dần bị phân tách rẽ. Một vài tướng lĩnh bất mãn đã loại bỏ đi và đón nai lưng Quý Khoáng là con cháu nội của Nghệ Tông ra tỉnh nghệ an làm vua, tức Trùng quang Đế. Tiếp đến Trùng quang quẻ Đế không nên quân tập kích Giản Định Đế đem lại tôn làm cho Thái Thượng Hoàng.

Thời kỳ Bắc trực thuộc lần IV (1413 – 1428)

Cuộc chiến giữa công ty Trần và quân Minh xâm lược ra mắt rất ác liệt. ở đầu cuối do lực lượng mỏng manh manh đề nghị đến năm 1413 quân Minh phản nghịch kích và vượt qua quân nhà Trần. Vua tôi công ty Trần toàn bộ bị bắt với đã tự vẫn để giữ lại trọn khí tiết. Vn rơi vào tay công ty Minh.

Nhà Hậu Lê – Lê sơ (1428 – 1527)

Lê Thái Tổ (1428 – 1433) : năm 1428, Lê Lợi tập hợp nhân vật hào kiệt, phất cờ khởi nghĩa, sử điện thoại tư vấn là Khởi nghĩa Lam Sơn. Ông cũng tự xưng là Bình Định Vương, kêu gọi nhân dân đứng lên chống giặc Minh cứu giúp nước. Năm 1427, ông đã lãnh đạo quân đội làm tan 15 vạn quân cứu vớt viện với chém bị tiêu diệt Liễu Thăng. Năm 1428 ông đăng quang hoàng đế, tức Lê Thái Tổ.

Lê Thái Tông (1433 – 1442) : năm 1433, vua Lê Thái Tổ băng hà, nhỏ thứ là thái tử Lê Nguyên Long lên kế ngôi lúc được 11 tuổi. Từ nhỏ dại ông đã tỏ ra là vị vua anh minh sáng sủa suốt, tài năng nhìn xa trông rộng, mặc dù tuổi nhỏ dại nhưng trường đoản cú mình nuốm quyền chấp chính. Tuy vậy ông cũng là 1 vị vua hiếu sắc, nhiều tình cùng thảm cảnh là chết choc để lại một nghi hoặc lớn trong định kỳ sử, chính là vụ án Lệ chi Viên.

Lê Nhân Tông (1442 – 1459) : năm 1442, vua Lê Thái Tông bỏ mạng một cách bí hiểm tại Lệ đưa ra Viên, thái tử Lê Bang Cơ đăng quang vua, tức Lê Nhân Tông, thái hậu là Nguyễn Thị Anh nhiếp chính. Ông là vị vua nhân từ, bác ái, trọng đãi công thần, hiếu đễ

Thái hậu, yêu thích anh em. Thân rứa của ông vẫn còn đấy là một bí ẩn. Tương truyền rằng, ông không hẳn là bé vua Thái Tông. Trước khi mẹ ông vào cung, thì bà đã có thai cùng với một fan tên là Lê Bang Sơn. Đó cũng chính là lý do khiến ông bị anh bản thân là Lê Nghi Dân ám sát.

Lê Thánh Tông (1460 – 1497) : sau khi giết chết vua Nhân Tông, Nghi Dân lên ngôi, có tác dụng vua được 8 tháng, mặc dù sử sách không thừa nhận ngôi vua của Nghi Dân. Năm 1460 những công thần trụ cột chính nổi dậy, lật đổ Nghi Dân với đưa bé thứ 4 của vua Thái Tông là Lê tư Thành đăng quang hoàng đế, tức Lê Thánh Tông. Ông là 1 bậc minh quân với là vị vua đã đưa nước Đại Việt cải tiến và phát triển đến thời rất thịnh. Bên phía trong ông chú ý giáo dục, trọng dụng thánh thiện tài. Phía bên ngoài ông chú ý mở mang bờ cõi. Trong thời kỳ này với vấn đề Tây tiến với Nam tiến của mình, Đại Việt đang mở có bờ phía phái mạnh xuống tận Quãng Nam. Những nước lân bang như Chiêm Thành, Ai Lao, Chân Lạp, Lan xang, Chiang Mai, Melaka (thuộc Malaysia ngày nay), Java (thuộc Indonesia ngày nay) đều biến hóa chư hầu và đều phải có nghĩa vụ nộp cống mang lại Đại Việt. Tuy Đại Việt vẫn giữ thói thân quen xưa là xưng thần với nhà Minh tuy nhiên với thanh vậy lững lẫy của bản thân mình lúc đó khiến nhà Minh vẫn không dám khinh rượu cồn mà cần sử dụng lễ nhằm đối đãi cùng với Đại Việt.

Lê Hiến Tông (1497 – 1504) : năm 1947, vua Thánh Tông băng hà, con trưởng là Lê Tranh lên kế vị, tức Lê Hiến Tông. Ông là vị vua thông minh, hiền lành và ôn hòa buộc phải giữ được sự cực thịnh thái bình, người đời bình an.

Lê Túc Tông (1504) : năm 1504 Lê Hiến Tông bị bệnh nguy kịch băng hà, con là Lê Thuần lên ngôi, tức Lê Túc Tông. Ông là vị vua hiền, hiếu học, thân fan hiền nhưng không mong muốn là chỉ ngơi nghỉ ngôi tất cả 6 tháng.

Lê Uy Mục (1505 – 1509) : thời điểm cuối năm 1504, vua Lê Túc Tông băng hà. Theo cam kết thác của vua Túc Tông anh của ông là Lê Tuấn lên kế vị, tức Lê Uy Mục. Uy Mục là 1 trong những hôn quân ăn chơi sa đọa, đam mê mê tửu sắc, hung ác giết hại nhiều trung thần khiến cho quần thần phẩn nộ.

Xem thêm: Lịch sử triết học trung quốc, truyền thống nhận thức trong (p1)

Lê Tương Dực (1509 – 1516) : năm 1509 Giản Tu công Lê Oanh là con cháu nội vua Thánh Tông, nhỏ của con kiến Vương Lê Tân nổi dậy đem quân tấn công Đông khiếp (Hà Nội), bắt giết thịt Lê Uy Mục. Sau đó Oanh đăng quang vua, tức Lê Tương Dực. Vua thuở đầu còn chăm lo việc nước, sau ăn uống chơi vô độ có tác dụng triều đình rối ren, làm phản loạn khắp nơi.

Lê Chiêu Tông (1516 – 1522) : năm 1516 Trịnh Duy Sản vẫn giết bị tiêu diệt vua Tương Dực, lập con tín đồ anh của Tương Dực là Lê Y lên làm vua, tức Lê Chiêu Tông. Bây giờ quyền thần chúng ta Trần, Trịnh, Mạc lộng hành, nổi loạn khắp nơi.

Lê Cung Hoàng (1552 – 1527) : năm 1522 trước loàn quyền thần Mạc Đăng Dung, vua Chiêu Tông bắt buộc trốn đi. Dung lập tức lập em của Chiêu Tông là Lê Xuân lên ngôi, tức Lê Cung Hoàng. Vua Cung Hoàng chỉ với vị vua bù chú ý được Mạc Đăng Dung dựng lên nhằm được chính danh. Năm 1526 Mạc Đăng Dung làm thịt được Chiêu Tông, nửa năm sau họ Mạc xay Cung Hoàng nhường nhịn ngôi và bạt tử chết. Từ đây nhà Lê chỉ từ tồn tại trên danh nghĩa, không hề thực quyền. Đất nước bị chia bổ thành Nam-Bắc triều.

Nhà Hậu Lê – Lê Trung Hưng (1527 – 1592) / nam – Bắc triều

Năm 1527 Mạc Đăng Dung cướp khu nhà ở Lê, thành lập và hoạt động nhà Mạc (Bắc triều). Năm 1533, Nguyễn Kim ko phục đơn vị Mạc đề xuất đã cho vô Thanh Hoá, đón Lê Duy Ninh về lập có tác dụng hoàng đế, tức Lê Trang Tông (Nam Triều). Trận chiến của Nam-Bắc triều kéo dãn dài đến năm 1592 thì Trịnh Tùng đã chiếm được Thăng Long, ngừng thời kỳ nam giới – Bắc triều.

Bắc triều

Mạc Đăng Dung (1527 – 1529) : sau khi cướp ngôi của Cung Hoàng, Mạc Đăng Dung từ bỏ xưng hoàng đế, tức Mạc Thái Tổ. Chỉ chiếm đóng sống phía Bắc đề xuất sử gọi là Bắc Triều.

Mạc Đăng Doanh (1529 – 1540) : năm 1529 Mạc Đăng Dung nhường nhịn ngôi cho nhỏ trưởng là Mạc Đăng Doanh, tức Mạc Thái Tông, bỏ lên trên làm Thái Thượng hoàng. Đăng Doanh được xem như là vị vua tài giỏi văn trị. Trong thời gian ông cai trị miền bắc dân chúng ấm no, ngoại xâm phương Bắc cũng không đủ can đảm lấn sang.

Mạc Phúc Hải (1540 – 1546) : năm 1540, Mạc Đăng Doanh mất, Mạc Đăng Dung lập con cháu nội của bản thân mình là Mạc Phúc Hải nối ngôi, tức Mạc Hiến Tông.

Mạc Phúc Nguyên (1546 – 1561) : năm 1546 Mạc Phúc Hải lâm căn bệnh mất, nhỏ là Mạc Phúc Nguyên lên thay, tức Mạc Tuyên Tông.

Mạc Mậu hòa hợp (1560 – 1592) : năm1561 Mạc Phúc Nguyên bệnh tật đậu mùa mất, con nhỏ là Mạc Mậu thích hợp lên thay. Phụ đó là Khiêm vương vãi Mạc Kính Điển. Trong thời gian này chiến sự rất khốc liệt giữa Bắc Triều cùng Nam Triều.

Mạc Toàn (1592 – 1593) : năm 1592 trước ráng tiến công như vũ bão của phái nam Triều, Mạc Mậu vừa lòng nhường ngôi cho con là Mạc Toàn, còn mình thì thân chinh ra trận. Tuy nhiên uy gắng Nam Triều rất to gan lớn mật nên cũng chỉ mang đến năm 1593 quân Lê – Trịnh đã bắt cùng giết được Mạc Toàn kết thúc thời kỳ phái nam – Bắc triều xuất hiện thêm thời kỳ phân liệt không giống (Đàng kế bên – Đàng Trong) cũng tương tự hy hữu độc nhất vô nhị của Đại Việt (vua Lê – chúa Trịnh). Một trong những tàn dư công ty Mạc rút lên rất cao Bằng vẫn chống đối với triều Lê – Trịnh cho tới khi bị tàn phá hết vào năm 1677).

Nam triều

Lê Trang Tông (1533 – 1548) : năm 1533 cựu thần đơn vị Hậu Lê là Nguyễn Kim không phục bên Mạc cần đã vào Thanh Hóa thành lập lực lượng rồi đón Lê Duy Ninh về lập có tác dụng hoàng đế, tức Lê Trang Tông, phục hưng bên Lê. Sử sách ghi Trang Tông là nhỏ vua Chiêu Tông (?) nhưng cũng có thể có luồn tư tưởng không giống nói Trang Tông là nhỏ riêng của Nguyễn Kim (?). Vua Trang Tông còn được dân gian call là chúa Chổm.

Lê Trung Tông (1548 – 1556) : năm 1548 vua Trang Tông mất, bé là Lê Duy Huyên lên nối ngôi, tức Lê Trung Tông.

Lê Anh Tông (1556 – 1573) : năm 1556, vua Trung Tông mất mà không tồn tại con nối dõi yêu cầu phụ bao gồm Trịnh Kiểm chọn Lê Duy Bang lên ngôi, tức Lê Anh Tông. Bây giờ quyền lực bên họ Trịnh đang hết sức lớn, vua Anh Tông đã nhận thức thấy được loại họa của quyền thần nên lặng lẽ loại bỏ nhưng chiến lược không thành.

Lê cố Tông (1573 – 1599) : lúc kế hoạch đào thải quyền lực ở trong phòng họ Trịnh bị thất bại vua Lê Anh Tông đề xuất bỏ trốn và sau đó bị liền kề hại. Trịnh Tùng đưa người con nhỏ của Anh Tông là Lê Duy Đàm lên ngôi, tức Lê cố gắng Tông. Từ bây giờ Trịnh Tùng đã đánh bại được bên họ Mạc (Bắc triều) nên quyền lực thực sự nằm trong tay họ Trịnh, vua chỉ là bù nhìn ban đầu thời kỳ vua Lê – chúa Trịnh hy hữu trong lịch sử hào hùng Việt Nam và cũng bắt đầu thời kỳ đất nước bị phân liệt một cách sâu sắc nhất thành Đàng bên cạnh và Đàng Trong.

Nhà Hậu Lê – Lê Trung Hưng (1593 – 1778) / Đàng xung quanh – Đàng trong

Năm 1545, sau khi Nguyễn Kim bị đầu độc chết, quyền lực tối cao rơi vào tay con rể là Trịnh Kiểm. Để giữ vững binh quyền của chính mình Trịnh Kiểm sẽ ra tay các loại bỏ bằng hữu vợ. Em vợ của Trịnh Kiểm là Nguyễn Hoàng sợ bị gần kề hại yêu cầu đã xin vào nam giới trấn thủ Thuận Hóa (từ Quãng Trị mang đến Thừa Thiên-Huế ngày nay). Năm 1592, sau khi Trịnh Tùng là con của Trịnh Kiểm lật đổ được bên Mạc, quyền hành triệu tập trong tay công ty họ Trịnh. Từ bây giờ Trịnh Tùng mới bước đầu “nghĩ” đến bạn cậu trong phái mạnh là Nguyễn Hoàng. Năm 1627, Trịnh Tráng rước quân vào Nam tiến công Nguyễn Phúc Nguyên chủ yếu thức mở màn cho cuộc binh lửa Trịnh Nguyễn. Sau thời hạn dài giằng co, cho năm 1672 2 bên tạm thời hoàn thành chiếm với lấy sông Gianh có tác dụng giới tuyến. Bên trên danh nghĩa vua Lê vẫn luôn là người mở màn đất nước.

Lê Trung Hưng

Lê Kính Tông (1599 – 1619) : năm 1599 Lê cầm Tông mất, nhỏ thứ là Lê Duy Tân lên thay, tức Lê Kính Tông.

Lê Thần Tông (1619 – 1643 với 1649 – 1662) : năm 1619, vua Kính Tông hợp mưu thuộc Trịnh Xuân là nhỏ của Trịnh Tùng giết bị tiêu diệt Trịnh Tùng để giành lại quyền lực. Planer không thành, vua bị ép thắt cổ chết. Con trưởng là Lê Duy Kỳ lên ngôi, tức Lê Thần Tông. Ông là vị vua quan trọng trong lịch sử vẻ vang Việt Nam bởi làm vua đến 2 lần và y như vua è cổ Minh Tông, vua Lê Thần Tông có 4 tín đồ con đông đảo làm vua. Năm 1643 ông nhường ngôi cho con trưởng là Lê Duy Hựu, tức Lê Chân Tông, còn ông có tác dụng Thái Thượng Hoàng. Năm 1649 Lê Chân Tông mất, ông lại trở về có tác dụng vua cho 1662 thì mất.

Lê Chân Tông (1643 – 1649) : năm 1643, vua Thần Tông nhường nhịn ngôi cho con là Lê Duy Hựu, tức Lê Chân Tông.

Lê Huyền Tông (1663 – 1671) : năm 1662 vua Thần Tông yểu mệnh qua đời, con là Lê Duy Vũ lên nối ngôi, tức Lê Huyền Tông.

Lê Gia Tông (1672 – 1675) : năm 1671 vua Huyền Tông yểu mệnh tắt hơi lúc 18 tuổi nhưng không có con nối ngôi nên tín đồ em của vua Huyền Tông là Lê Duy Cối lên thay, tức Lê Gia Tông.

Lê Hy Tông (1675 – 1705) : năm 1675 vua Gia Tông yểu mệnh từ trần lúc 15 tuổi. Vày vua không có con nối dõi cần Trịnh Tạc bèn lập em vua là Lê Duy Hiệp lên ngôi, tức Lê Hy Tông.

Lê Dụ Tông (1705 – 1729) : năm 1705 vua Hy Tông dường ngôi cho con là thái tử Lê Duy Đường, tức Lê Dụ Tông, còn bản thân lên có tác dụng Thái Thượng hoàng.

Lê Duy Phường (1729 – 1732) : năm 1729 vua Dụ Tông bị Trịnh cương cứng ép nhường nhịn ngôi cho bé là hoàng thái tử Lê Duy Phường.

Lê Thuần Tông (1732 – 1735) : năm 1732 Trịnh Giang phế bỏ Lê Duy Phường xuống làm cho Hôn Đức Công, lập anh của Duy Phường là Lê Duy Tường lên ngôi, tức Lê Thuần Tông.

Lê Ý Tông (1735 – 1740) : năm 1735 Lê Thuần Tông mất, Trịnh Giang lại lập em của Thuần Tông là Lê Duy Thận lên ngôi, tức Lê Ý Tông.

Lê Hiển Tông (1740 – 1786) : năm 1740 Trịnh Doanh nghiền vua Ý Tông nhường ngôi cho con trưởng của vua Thuần Tông là Lê Duy Diêu, tức Lê Hiển Tông.

Lê Mẫn Đế (1787 – 1788) : năm 1786 Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc đánh đổ Trịnh Khải, bây giờ thực quyền phía trong tay Nguyễn Huệ. Năm 1787 vua Hiển Tông mất, Nguyễn Huệ với việc góp ý của vk là Ngọc Hân công chúa vẫn lập Lê Duy Kỳ lên làm vua, tức Lê Mẫn Đế giỏi Lê Chiêu Thống. Đây cũng chính là vị vua cuối cùng ở trong nhà Lê và cũng chính là vị vua bị chỉ trích rất dữ dội vì đã có lần qua ước viện quân đơn vị Thanh về đánh quân Tây tô của Nguyễn Huệ. Hành vi này bị coi là “cõng rắn cắn gà nhà” của Chiêu Thống.

Các chúa Trịnh sinh sống Đàng ngoài

Bình An vương vãi – Trịnh Tùng (1623 – 1652) : Trịnh Tùng là nhỏ thứ của Trịnh Kiểm, là người có công tấn công đổ công ty Mạc, đem lại tổ chức chính quyền cho nhà Lê. Ông được coi là vị chúa Trịnh trước tiên trong lịch sử vẻ vang Việt Nam. Ông cũng là người chấm dứt cho thời kỳ Nam-Bắc triều và xuất hiện thêm thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh.

Thanh Đô vương vãi – Trịnh Tráng (1623 – 1652) : năm 1623 Trịnh Tùng lâm bệnh nguy kịch và mất, con là Trịnh Tráng lên thay. Ông đã 4 lần vạc quân tấn công với chúa Nguyễn ngơi nghỉ Đàng Trong nhưng mà chỉ toàn thất bại phải phải rút về.

Tây Đô vương – Trịnh Tạc (1653 – 1682) : năm 1653, Trịnh Tráng phong Trịnh Tạc làm Tây Đô Vương. Năm 1657, chúa Nguyễn mang quân thừa sông Gianh đánh Bắc cha Chính và thu được 7 thị trấn Nam Hà. Trong những lúc chiến sự gay go thì Trịnh Tráng mất, con là Trịnh Tạc lên thay. Ông cùng với con trai là Trịnh Căn, làm phản công với quân của chúa Nguyễn giành lại được Bắc Hà vào thời điểm năm 1660.

Định vương – Trịnh Căn (1682 – 1709) : năm 1682 Trịnh Tạc mất, con là Trịnh Căn lên thay. Ông là người tài năng cả về quân sự lẫn văn trị. Ông từng nuốm quân giành lại đất Bắc Hà từ bỏ tay chúa Nguyễn. Ông cũng là người tinh ranh trong nước ngoài giao khi buộc nhà Thanh phải trả lại những vùng đất bị quan tiền trấn thủ nhà Thanh chỉ chiếm ở vùng biên giới. Thời hạn ông cố kỉnh quyền nói theo cách khác là thời kỳ sung túc nhất ở Đàng Ngoài.

An Đô vương vãi – Trịnh cưng cửng (1709 – 1729) : năm 1709 Trịnh Căn qua đời, vì nhỏ và con cháu nội đích truyền đều đã mất, cần chắc là Trịnh cưng cửng lên thay. Ông kế vị trong hoàn cảnh non sông thái bình, thịnh trị, không có nạn đao binh. Ông sớm trầm trồ là người chín chắn, tận tụy khi tiếp quản cơ nghiệp của thánh sư và củng cụ thêm nền giai cấp ở Đàng Ngoài.

Uy phái nam Vương – Trịnh Giang (1729 – 1740) : năm 1740 Trịnh Cương bất ngờ đột ngột qua đời, nhỏ là hoàng thái tử Trịnh Giang lên thay. Giang là fan ương hèn, lại mê say mê hưởng lạc khiến cho quần thần bất mãn, giặc giã nổi loạn mọi nơi, nền thiết yếu trị nghỉ ngơi Bắc Hà lung lay dữ dội. Tất cả lần Trịnh Giang bị sét tấn công gần chết. Từ kia mắc bệnh dịch “kinh quý”, tâm thần hoảng loạn, cần cho xây cung Thưởng Trì xuống sâu dưới lòng đất để ở.

Minh Đô vương – Trịnh Doanh (1740 – 1767) : năm 1740, các quần thần trong triều hợp sức đồng lòng lập Trịnh Doanh là em của Trịnh Gianh lên có tác dụng chúa, tức Minh Đô Vương. Doanh từ nhỏ tuổi đã sớm biểu hiện là bạn văn tài võ lược. Lúc lên ngai rồng vương, ông đã lập tức cải tiến lại hầu hết gì nhưng Trịnh Giang đã làm cho sai như phế vứt vua Lê Duy Phường, lập vua Lê Duy Tường, tấn công dẹp các cuộc khởi nghĩa nông dân cư Đàng Ngoài.

Tĩnh Đô vương – Trịnh Sâm (1767 – 1782) : năm 1767, Trịnh Doanh mất, nhỏ là hoàng thái tử Trịnh Sâm lên thay. Từ nhỏ tuổi Sâm đã có được nuôi dạy rất cảnh giác nên khi cứng cáp là bạn văn võ toàn tài, tính cách cứng rắn, thông minh với quyết đoán. Ông cũng là vị chúa trước tiên và nhất ở Đàng kế bên đánh chiếm hữu được vùng Thuận Hóa của chúa Nguyễn sống Đàng Trong. Nhưng sau khoản thời gian thắng trận lại tỏ ra kiêu ngạo tự phụ.

Điện Đô vương vãi – Trịnh Cán (2 tháng trong thời điểm 1782) : năm 1767, Trịnh Sâm mất, nhỏ là Trịnh Cán còn nhỏ tuổi lại tốt đau bệnh lên thay.

Đoan nam Vương – Trịnh Khải (1782 – 1786) : sau thời điểm Trịnh Sâm mất, Trịnh Khải là nam nhi trưởng muốn cướp ngôi cần đã xúi giục đàn kiêu binh sinh sống Tam tủ nổi loạn, phế truất Cán lập Khải lên ngôi. Hôm nay Bắc Hà lâm vào cảnh nạn kiêu binh nổi loạn, chiếm phá khắp nơi.

Án Đô vương vãi – Trịnh Bồng (1787 – 1788) : năm 1786, nghĩa binh Tây Sơn vì Nguyễn Huệ lãnh đạo tiến đánh Bắc Hà. Quân Trịnh Khải phản kháng yếu ớt cùng bị đánh tan tác. Bạn dạng thân Trịnh Khải bị bắt và trường đoản cú tử tức thì sau đó. Để cứu giúp cơ nghiệp của nhà Trịnh, Trịnh Bồng là bác họ của Trịnh Khải tập hợp những tướng lĩnh cũ để mưu đồ vấn đề lớn. Nhưng sau nhiều lần thất bại ông đã từ quăng quật ngai vương, chọn cuộc sống đời thường tu hành rồi trốn đời biệt tích. Ông là vị Trịnh vương cuối cùng trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Các chúa Nguyễn sống Đàng trong

Sãi vương – Nguyễn Phúc Nguyên (1613 – 1635) : ông là bé thứ 6 của Chúa Tiên Nguyễn Hoàng – fan có công khai minh bạch phá mở mang phạm vi hoạt động ở phương Nam. Ông là người tài năng về quân sự, thiết yếu trị cùng ngoại giao. Trong thời gian cai trị ông đã nỗ lực xây dựng xứ Đàng trong độc lập, tự chủ, hoàn toàn ly khai cùng với Đàng Ngoài. Ông cũng là người 2 lần đánh bại cuộc tiến công của chúa Trịnh nghỉ ngơi Đàng Ngoài. Ông cũng khá được dân gian điện thoại tư vấn là chúa Sãi (Sãi vương), tốt chúa Bụt (Phật vương).

Thượng vương vãi – Nguyễn Phúc Lan (1635 – 1648) : năm 1635 Sãi vương vãi qua đời, con thứ 2 là Nguyễn Phúc Lan lên thay. Ông cũng được gọi là hoàng thượng (Thượng vương).

Hiền vương – Nguyễn Phúc Tần (1648 – 1687) : năm 1648, Thượng vương bất ngờ qua đời trong những lúc có chiến sự cùng với Đàng Ngoài. Nguyễn Phúc Tần là bé lên thay. Ông là vị chúa trước tiên và duy nhất ở Đàng
Trong dữ thế chủ động cho quân thừa sông Gianh đánh Đàng không tính và thu được Nam Hà. Sau thời hạn giằng co với quân Trịnh, năm 1672 2 bên chính thức đình chiến, lấy sông Gianh có tác dụng biên giới. Về đối nội ông là người chăm lo chính sự, xa rời nàng sắc và coi trọng hiền tài đề nghị ông được dân gian gọi là chúa hiền khô (Hiền vương).

Nghĩa vương – Nguyễn Phúc Thái (1687 – 1691) : năm 1687 nhân hậu vương qua đời, bé là Nguyễn Phúc Thái lên thay. Phúc Thái lừng danh là bạn nhân nghĩa, rộng lớn lượng, là vị chúa bao gồm tài. Ông trọng dụng hiền đức tài, bớt nhẹ hình phạt, thuế khóa khiến cho trăm họ mọi vui đề nghị dân gian hotline ông là chúa Nghĩa (Nghĩa vương).

Minh vương – Nguyễn Phúc Chu (1691 – 1725) :năm 1691, Nghĩa vương vãi qua đời, nhỏ là Nguyễn Phúc Chu lên thay. Ông là một trong những vị chúa tất cả hiền và có tài nên dân gian hotline là chúa Minh (Minh vương tốt Quốc chúa Minh vương). Nối nghiệp tiền nhân, ông mở mang lãnh thổ xuống phía Nam mang đến tận Hà Tiên. Ông cũng là người rất quý trọng hiền thần, mê thích lời ngay thẳng, vứt xa hoa, giảm nhẹ thuế má, ngục hình.

Ninh vương – Nguyễn Phúc Thụ (1725 – 1738) : năm 1725 Nghĩa vương vãi qua đời, bé trưởng là Nguyễn Phúc Thụ tiếp ngôi. Thụ từ nhỏ dại đã là tín đồ văn võ toàn tài. Ông đã gồm công tấn công đuổi quân Chân Lạp quấy nhiễu cùng lấy được khu đất ở Vĩnh Long với Mỹ Tho. Ông đề ra các đơn vị chức năng hành chánh nhằm quản lý, giữ lại gìn và mở sở hữu vùng đồng bằng sông Cửu Long. Ông được dân gian hotline là chúa Ninh (Ninh vương).

Võ vương vãi – Nguyễn Phúc Khoát (1738 – 1765) : năm 1738, Ninh vương qua đời, bé trưởng là Nguyễn Phúc Khoát lên thay. Ông là tín đồ thông minh, cương nghị, xong xuôi khoát nhiều lúc tàn nhẫn. Ông là người dân có công rất lớn trong công cuộc Nam tiến với lấy được rất nhiều vùng đất đai phì nhiêu màu mỡ như : Tân An, đống Công, Sóc Trăng, Trà Vinh, Châu Đốc, Sa Đét. Dân gian thường call ông là chúa Võ (Võ vương).

Định vương – Nguyễn Phúc Thuần (1765 – 1777) : năm 1765, Võ vương vãi qua đời, quyền thần Trương Phúc Loan nắm hết quyền hành. Phúc Loan phế truất ngôi của của
Nguyễn Phúc Luân và chuyển Nguyễn Phúc Thuần thời điểm đó còn nhỏ dại lên thay. Lúc này khởi nghĩa Tây Sơn nổi lên cùng cùng với chúa Trịnh ở Đàng Ngoài xâm chiếm Thuận Hóa và tiến về phái nam Bộ. Năm 1777, Phúc Thuần bị quân Tây sơn bắt và giết chết ở Long Xuyên. Ông là vị chúa cuối cùng của phòng Nguyễn ngơi nghỉ Đàng vào trong thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh này. Dân gian hotline ông là chúa Định (Định vương).

Nhà Tây Sơn

Năm 1771 đồng đội nhà Tây sơn phất cờ khởi nghĩa ngơi nghỉ Đàng Trong đến năm 1778 thì đã có được chiến thắng.

Thái Đức (1778 – 1788) : năm 1771, Nguyễn Nhạc cùng 2 tín đồ em của bản thân là Nguyễn Huệ với Nguyễn Lữ khởi nghĩa làm việc ấp Tây Sơn. Đến năm 1788 khởi nghĩa chiến hạ lợi, Nguyễn Nhạc từ xưng là Thái Đức Hoàng Đế lập ra bên Tây Sơn.

Quang Trung (1788 – 1792) : thực trạng trong thời kỳ này siêu rối ren phức tạp. Hậu duệ của chúa Nguyễn là Nguyễn Phúc Ánh – nhỏ của Nguyễn Phúc Luân, vẫn còn muốn đem lại cơ nghiệp của những chúa Nguyễn nên sau khoản thời gian chạy bay đã cầu viện vua Xiêm mang quân sang đánh với đơn vị Tây đánh năm 1784. Đầu năm 1785, Nguyễn Huệ đã cho phục binh nghỉ ngơi Rạch Gầm – Xoài Mút đánh tan liên minh Xiêm – Nguyễn. Năm 1786 khi không được lệnh anh là Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ đang tự ý lấy quân tiến công Bắc Hà lật đỗ chúng ta Trịnh nghỉ ngơi Đàng Ngoài. Từ bây giờ nảy sinh mâu thuẫn giữa đồng đội nhà Tây Sơn. Năm 1788, Lê Chiêu Thống vẫn “cõng rắn cắn gà nhà” chạy sang mong viện quân Thanh đêm 29 vạn quân về chiếm Thăng Long. Vào tình cảnh này Nguyễn Huệ đề nghị lên ngôi Hoàng đế, tức quang quẻ Trung Hoàng đế. Tiếp nối với kĩ năng quân sự kiệt xuất của bản thân Quang Trung đã lãnh đạo quân Tây Sơn làm tan 29 vạn quân Thanh xâm lược. Nguyễn Nhạc hôm nay xưng là Tây đánh vương.

Cảnh Thịnh (1793 – 1802) : năm 1792, quang đãng Trung hoàng đế bất ngờ đột ngột băng hà quăng quật lại nhiều ước mơ chưa hoàn thành, con thứ là Nguyễn quang Toản lên ngôi, tức Cảnh Thịnh. Bây giờ nội cỗ trong triều rối ren, họa nước ngoài thích luôn luôn rình rập. Năm 1793, Nguyễn Ánh lấy quân tiến công Quy Nhơn, Nguyễn Nhạc mong viện Cảnh Thịnh. Cảnh Thịnh mang quân tiến công Nguyễn Ánh cùng chiếm luôn Quy Nhơn khiến Nguyễn Nhạc uất hận mà qua đời. Năm 1802, quang Toản bị Nguyễn Ánh đánh bại, bị bắt và dùng cực hình xử tử, xong triều đại Tây đánh oanh liệt. Cũng từ bỏ đây non sông lại thống độc nhất vô nhị về một mọt và lộ diện triều đại mới, triều đại phong kiến cuối cùng trong lịch sử dân tộc Việt phái mạnh – nhà Nguyễn.

Nhà Nguyễn – Thời kỳ tự do tự nhà (1802 – 1883)

Gia Long (1802 – 1820) : năm 1777 Nguyễn Ánh là hậu duệ của chúa Nguyễn sinh hoạt Đàng Trong đang chạy thoát trước sự việc truy liền kề của quân Tây Sơn. Ông sông giữ vong ngơi nghỉ Xiêm La 1 thời gian. Dưới sự hỗ trợ của Xiêm La với Pháp, năm 1802 Nguyễn Ánh tập trung lực lượng lấn chiếm Nam Hà, tiếp nối đánh bại nhà Tây tô lập cần triều Nguyễn thống độc nhất vô nhị giang san rộng lớn từ nam chí Bắc. Ông đăng quang hoàng đế, tức Gia Long, đặt tên nước là Việt Nam. Có tương đối nhiều luồng dìm xét trái lập về con tín đồ Nguyễn Ánh – Gia Long tuy thế khách quan cơ mà nhận xét ông là bạn rất gồm nghị lực và có công thống nhất tổ quốc sau 3 chũm kỷ bị chia cắt. Mặc dù ông đã từng nhờ vào ngoại bang như Xiêm La, Pháp nhưng ông là người ý thức tự chủ dân tộc bản địa rất cao. Tuy vậy ông cũng chính là người man rợ khi mang lại phá nát mộ phần của phòng Tây Sơn với giết chết công thần khai quốc vì những chuyện cỏn con.

Minh Mạng (1820 – 1840) : năm 1820, vua Gia Long bệnh nguy kịch qua đời, bé là Nguyễn Phúc Đảm lên thay, tức Minh Mạng. Ông là vị vua thông minh, quyết đoán. Dưới thời của ông, giang sơn trở nên sung túc và hùng mạnh dạn có lãnh thổ rộng lớn số 1 trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Ông cũng có thể có tham vọng vươn lên là nước vn thành một cường quốc yêu cầu đã đặt tên nước là Đại Nam.

Thiệu Trị (1841 – 1847) : thời điểm cuối năm 1820, vua Minh Mạng băng hà, nhỏ trưởng là Nguyễn Phúc Miên Tông lên thay, tức Thiệu Trị. Ông là tín đồ cần mẫn âu yếm việc nước nhưng không năng động nên có thể áp dụng hầu hết gì đã tất cả thời Minh Mạng cơ mà không có cách tân nào xứng đáng chú ý.

Tự Đức (1847 – 1883) : năm 1847, vua Thiệu Trị băng hà, con thứ là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm lên ngôi. Ông là vị vua tốt, cần cù nhưng cũng giống các vị tiên đế khác, ông là tín đồ theo phe cánh Tống nho lạc hậu, hủ lậu và hủ lậu so cùng với đương thời. Thời gian ông trị vày đất nước có khá nhiều biến cố. Năm 1858, Pháp đem chiến thuyền đến Đà Nẵng buôn bán phá. Năm 1862, Pháp xâm lăng 3 tỉnh miền Đông Nam bộ là Biên Hòa, Gia Định và Định Tường. Năm 1867, Pháp xâm lăng nốt 3 thức giấc miền tây-nam Bộ là : Vĩnh Long, An Giang và Hà Tiên. Năm 1873, Pháp xâm lăng 4 tỉnh miền bắc là : Hà Nội, phái nam Định, tỉnh ninh bình và Hải Dương. Năm 1874, ký hòa cầu công nhận tổng thể Nam Kỳ là ở trong Pháp. Năm 1883, ký hiệp cầu với Pháp với văn bản là xác thực toàn cỗ quyền bảo hộ dài hạn của Pháp làm việc Bắc và Trung Kỳ. Đất nước ta là rơi trúng tay nước ngoài xâm.

Nhà Nguyễn – Thời kỳ Pháp trực thuộc (1883 – 1945)

Dục Đức (3 ngày, 1883) : năm 1883, vua từ bỏ Đức mất do vua không tồn tại con nối dỗi nên đã nhận 3 fan cháu làm con nuôi. Thái tử Nguyễn Phúc Ưng Chân lên vắt nhưng chỉ với sau 3 ngày đã biết thành phế truất.

Hiệp Hòa (6 tháng, 1883) : sau khi phế Dục Đức, 2 quan liêu phụ chính là Tôn Thất Thuyết với Nguyễn Văn Tường đã đến đón nhỏ thứ của vua từ Đức là Nguyễn Phúc Hồng Dật lên ngôi, tức Hiệp Hòa. Nhưng do lập trường của Hiệp Hòa với 2 quan phụ thiết yếu trái ngược nhau cần vua chỉ làm việc ngôi được 6 tháng thì bị phế.

Kiến Phúc (1883 – 1884) : sau khi phế Hiệp Hòa, fan con sản phẩm công nghệ 3 của vua trường đoản cú Đức là Nguyễn Phúc Ưng Đăng lên ngôi, tức loài kiến Phúc. Sau 8 tháng làm việc ngôi vua, loài kiến Phúc đang lâm bệnh trở nặng và mất khi new 15 tuổi.

Hàm Nghi (1884 – 1885) : sau thời điểm vua kiến Phúc mất, 2 quan tiền phụ chính lại đưa em của loài kiến Phúc là Nguyễn Phúc Ưng định kỳ lên ngôi dịp 13 tuổi, tức Hàm Nghi. Ông tuy nhỏ dại tuổi nhưng đã nhận thức rất thâm thúy về nỗi đau khu đất nước. Khi bi Pháp vay mượn hãm, ông đã gấp đôi ra chiếu đề nghị Vương. Ông là tấm gương sáng mang đến dân tộc.

Đồng Khánh (1885 – 1888) : năm 1885, vua Hàm Nghi bay ly triều đình, kéo cờ khởi nghĩa, ra chiếu bắt buộc Vương, tập phù hợp lực lượng để kháng Pháp. Thống tướng người Pháp De Courcy xin chủ kiến của Hoàng Thái Hậu từ Dũ nhằm lập fan con nuôi khác của vua tự Đức là Nguyễn Phúc Ưng Kỷ lên ngôi, tức Đồng Khánh.

Thành Thái (1889 – 1907) : năm 1889, vua Đồng Khánh bị bệnh qua đời, Tổng sứ Trung Bắc Kỳ lựa chọn Nguyễn Phúc Bửu lấn là bé vua Dục Đức lên nối ngôi, tức Thành Thái. Ông là người có để ý đến tiến bộ, thời đại lại là người có ý thức dân tộc rất cao nên không được lòng người Pháp.

Duy Tân (1907 – 1916) : năm 1907, chính phủ nước nhà Pháp phân biệt vua Thành Thái là người có ý thức dân tộc cao buộc phải đã mang đến tung tin vua bị bệnh “thần kinh” và đưa đi lưu đày. Con bé dại của vua Thành Thái là Nguyễn Phúc Vĩnh San được chuyển lên ngôi lúc 8 tuổi, tức Duy Tân. Càng lớn, cũng giống như cha mình, vua ý thức được vận mệnh của đất nước, của dân tộc. Vua đã từng có lần dự định cùng khởi nghĩa với vn Quang Phục Hội của è Cao Vân nhưng vụ việc chưa triển khai thì đã trở nên lộ.

Khải Định (1916 – 1925) : năm 1916, Pháp buộc tội vua Duy Tân và đưa đi lưu đày. Người Pháp đã lựa chọn Nguyễn Phúc Bửu Đảo là con trưởng vua Đồng Khánh lên ngôi, tức Khải Định. Khải Định là fan ương hèn, nhu nhược, chỉ lo nạp năng lượng chơi, lại luôn luôn nịnh bợ tín đồ Pháp bắt buộc rất lấy được lòng nhà chũm quyền Pháp bấy giờ.

Bảo Đại (1926 – 1945) : năm 1925, Khải Định mất. Năm 1926 Bảo Đại đăng quang vua. Năm 1945, sau khi cách mạng mon 8 thành công, Bảo Đại chấp thuận thoái vị, trao ấn tín với kiếm tệ bạc nạm ngọc cho vn Dân chủ Cộng Hòa, xác định trở thành “công dân Vĩnh Thụy”. Ông là vị hoàng đế ở đầu cuối của triều đại phong con kiến trong lịch sử vẻ vang Việt Nam.

Thời kỳ thay đổi ( 1945 – nay)

Cộng Hòa xã Hội chủ Nghĩa việt nam (1976 – nay) : năm 1954, VNDCCH đã đánh tung ý chí xâm lăng lần 2 của thực dân Pháp bằng thành công Điện Biên bao phủ vang dội mọi 5 châu, buộc Pháp bắt buộc ngồi vào bàn cam kết hiệp định Geneve công nhận độc lập chủ quyền và rút quân ra khởi Đông Dương. Cũng trong thời điểm này Mỹ đã cố kỉnh chân Pháp nhảy vào miền Nam, ra đời chính tủ bù nhìn nước ta Cộng Hòa. Sau khi tiến hành nhiều trận chiến tranh mà không dành riêng được thành công đến năm 1973 Mỹ bắt buộc ngồi vào bàn ký hiệp định Paris. Hiệp định này có ý nghĩa sâu sắc để Mỹ rút chân ra khỏi miền nam bộ Việt nam trong danh dự. Năm 1975, quân giải phóng k